УИХ-ын гишүүн С.Одонтуяагийн ажлын тайлан

ТАЙЛАНТ ХУГАЦААНЫ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНЫ ЕРӨНХИЙ ЧИГЛЭЛ

С.Одонтуяа 2024 оны 07 дугаар сарын 10-ны өдөр Монгол Улсын Засгийн газрын гишүүн, Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдаар томилогдон тангараг өргөж, 2025 оны 06 дугаар сарын 18-ны өдөр шинээр томилогдсон сайдад тамгаа хүлээлгэн өгсөн. Энэ хугацаанд байгаль орчны салбарын эрх зүйн шинэчлэл, уур амьсгалын өөрчлөлт, агаарын бохирдол, усны нөөц, ойжуулалт, цөлжилт, байгаль орчны хяналт-шинжилгээ, ногоон санхүүжилт болон олон улсын хамтын ажиллагааны чиглэлээр ажилласан.

2025 оны 06 дугаар сараас хойш Улсын Их Хурлын гишүүний хувиар байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлт, хүний эрх, гэр бүл, хүүхэд хамгаалал, үе тэнгийн дээрэлхэлт зэрэг асуудлын хууль тогтоомж, ажлын хэсгүүдэд ажиллаж байна.

БАЙГАЛЬ ОРЧНЫ САЛБАРЫН ЭРХ ЗҮЙН ШИНЭЧЛЭЛ

Салбарын 12 хуулийг шинэчлэх ажлыг эхлүүлэв

Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдаар ажиллах хугацаандаа салбарын хууль эрх зүйн орчныг цогцоор шинэчлэх ажлыг эхлүүлсэн. С.Одонтуяа 2025 оны 03 дугаар сарын 28-ны өдрийн УИХ-ын нэгдсэн хуралдаанд Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам нийт 12 хуулийн төсөл боловсруулж байгааг мэдээлсэн.

 

Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний хуулийг шинэчлэв

С.Одонтуяа Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдаар ажиллахдаа Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах төслийг боловсруулж, 2025 оны 05 дугаар сард УИХ-д өргөн мэдүүлсэн.Уг хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг 2026 оны 05 дугаар сарын 22-ны өдөр баталж, төслийг байгаль орчинд үзүүлэх нөлөө, цар хүрээ, байршил, хүчин чадлаас нь хамаарч ангилах, нөлөөллийн үнэлгээ, хуримтлагдах нөлөөллийн үнэлгээ, олон нийтийн мэдээллийн хүртээмж зэрэг зохицуулалтыг шинэчилсэн. Хуулийн үндсэн өөрчлөлтүүд 2026 оны 08 дугаар сарын 01-нээс хэрэгжиж эхэлсэн.

“Стандарттай байгаль орчны салбар” төлөвлөгөөг хэрэгжүүлэв

Байгаль орчны салбарын үйл ажиллагааг стандарт, судалгаа, хэмжилт, нотолгоонд суурилсан тогтолцоонд шилжүүлэх зорилгоор “Стандарттай байгаль орчны салбар” хөтөлбөрийн хэрэгжилтийн төлөвлөгөөг 2024 онд баталж, салбарын стандартуудыг үе шаттай шинэчлэх ажлыг эхлүүлсэн.Энэ ажлын хүрээнд агаарын чанарын MNS 4585 стандартыг Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын зөвлөмж болон бусад улсын стандарттай харьцуулан шинэчилж, 2025 оны 06 дугаар сард баталсан.

АГААР, ОРЧНЫ БОХИРДЛЫГ БУУРУУЛАХ ЧИГЛЭЛЭЭР

2024 оны 12 дугаар сард Агаарын бохирдлыг бууруулах Үндэсний хорооны үйл ажиллагааг эрчимжүүлж, анхдугаар хурлаар агаарын бохирдлыг бууруулах богино, дунд, урт хугацааны арга хэмжээний төлөвлөгөөг хэлэлцэн хэрэгжүүлж эхэлсэн.

Агаарын чанарын стандартыг шинэчлэх, бохирдлын эх үүсвэрт тавих хяналтыг сайжруулах, тээврийн хэрэгслийн хорт утааг бууруулах технологийн туршилт хийх, эрдэмтэн, судлаачдын оролцоонд тулгуурласан шийдлийг нэвтрүүлэх чиглэлээр ажилласан.

УСНЫ НӨӨЦ, ГОВИЙН УСАН ХАНГАМЖИЙН ТӨСЛҮҮД

“Орхон–Онги”, “Хэрлэн–Тооно” төслүүдийн хэрэгжилтийг урагшлуулав

Засгийн газрын 2025 оны 04 дүгээр сарын 09-ний өдрийн хуралдаанаар “Орхон–Онги”, “Хэрлэн–Тооно” мега төслүүдийн хэрэгжилтийг нэгтгэн зохион байгуулах, төслийн нэгж байгуулах асуудлыг боловсруулах үүргийг Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд С.Одонтуяад өгсөн. Үүний дагуу “Говийг усжуулах судалгааны нэгж” байгуулж, бүтэц, дүрэм, үйл ажиллагааны санхүүжилтийг баталсан.2025 оны 05 дугаар сард “Цагаан бургастай–Онги усан цогцолбор” төслийн хамтын ажиллагааг эхлүүлж, Улаан нуурын экосистемийг сэргээх, Онги голын урсацыг нэмэгдүүлэх, гадаргын усны нөөцийн ашиглалтыг нэмэгдүүлэх чиглэлээр төслийн хэрэгжилтийг эхлүүлсэн.

“333 нуур — Нэг сум, нэг нуур” санаачилгыг эхлүүлэв

Усны нөөцийг хуримтлуулах, ган, цөлжилт, хуурайшилтын эрсдэлийг бууруулах зорилгоор “333 нуур”, “Нэг сум–нэг нуур” санаачилгыг дэвшүүлж, хөв цөөрөм байгуулах боломжтой байршлуудыг улсын хэмжээнд судалсан. 2025 оны эхний шатны судалгаагаар 318 орчим байршлыг боломжит цэгээр тогтоосон талаар салбарын яам мэдээлсэн.

Эгийн голын УЦС-ын байгаль орчны судалгааг эрчимжүүлэв

2024 оны 10 дугаар сард С.Одонтуяа ОХУ-ын Байгалийн нөөц, экологийн сайдтай уулзаж, Эгийн голын УЦС Байгал нуурын экосистемд үзүүлэх болзошгүй нөлөөллийг хоёр улсын шинжлэх ухааны байгууллагууд хамтран судлах чиглэлээр тохиролцсон. Үүний дараа хоёр улсын эрдэмтдийн хамтарсан ажлын хэсгийн судалгаа, үнэлгээг эрчимжүүлэхээр ажилласан.

ОЙ ХАМГААЛАЛ, ОЙЖУУЛАЛТ

“Тэрбум мод” үндэсний хөдөлгөөний хэрэгжилтийг үргэлжлүүлэв

“Тэрбум мод” үндэсний хөдөлгөөний хүрээнд 2025 оны эхний хагас жилийн байдлаар хөдөлгөөн эхэлснээс хойш хуримтлагдсан дүнгээр 84 сая мод тарьж, арчилж ургуулсан талаар БОУАӨЯ мэдээлсэн. Мөн 1.9 тэрбум модыг хөнөөлт шавжид өртөн ургах чадвараа алдахаас хамгаалсан гэж тайлагнасан. Эдгээр нь үндэсний хөдөлгөөний нийт хуримтлагдсан үзүүлэлт юм.

Шинэ Хархорумын ногоон байгууламжийн ажлыг эхлүүлэв

Шинэ Хархорум хотын бүтээн байгуулалтын хүрээнд нийт 1,500 га талбайд нэг сая гаруй мод, сөөг тарих ногоон байгууламжийн ажлыг төр, хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагаагаар эхлүүлсэн. 2025 оны 06 дугаар сарын дунд үе гэхэд 550 гаруй мянган мод тарьсныг Ерөнхийлөгчийн Тамгын газар мэдээлсэн.

“Хашаандаа 5 мод тарья” аяныг хэрэгжүүлэв

Өрх, иргэдийн оролцоог нэмэгдүүлэх зорилгоор “Хашаандаа 5 мод тарья” аяныг хэрэгжүүлж, тарьсан модны арчилгаа, үр дүнг мэргэжлийн байгууллагаар хянуулах, мониторинг хийх тогтолцоог хамтад нь хэрэгжүүлсэн.

Ойн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын Ажлын хэсэгт ажиллаж байна

УИХ-ын даргын захирамжаар байгуулагдсан Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн асуудлаар санал, дүгнэлт гаргах, холбогдох хууль тогтоомжийн төсөл боловсруулах Ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүнд багтаж, Ойн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөл боловсруулах, хэлэлцүүлэгт бэлтгэх ажилд оролцож байна. Шинэчилсэн найруулгаар ойг зөвхөн модны нөөц бус экосистем, орон нутгийн амьжиргаа, эдийн засаг, уур амьсгалын үнэ цэн бүхий нэгдмэл баялаг гэж үзэх зарчмыг тусгажээ.

 

COP17 БОЛОН ОЛОН УЛСЫН ХАМТЫН АЖИЛЛАГАА

2024 оны 11 дүгээр сард Азербайжаны Баку хотноо болсон COP29-д Монгол Улсын төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд оролцож, уур амьсгалын санхүүжилт, байгальд суурилсан шийдэл, төр-хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагааны асуудлаар Монголын талын арга хэмжээнүүдийг зохион байгуулахад ажилласан.

2025 оны 02 дугаар сарын 21-ний өдөр ХБНГУ-ын Бонн хотноо Монгол Улсын Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын хувиар НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын удирдлагатай Host Country Agreement-д гарын үсэг зурж, COP17-г Монгол Улсад зохион байгуулах бэлтгэлийг баталгаажуулсан.

Түүний сайдаар ажиллах үед эхлүүлсэн бэлтгэлийн дараа НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын COP17 хурал 2026 оны 08 дугаар сарын 17–28-ны өдрүүдэд Улаанбаатар хотод зохион байгуулагдсан.

НИЙГМИЙН ХАМГААЛАЛ, ТЭТГЭВРИЙН ШИНЭЧЛЭЛ

Нийгмийн даатгал, тэтгэврийн тогтолцооны шинэчлэлийн ажлын хэсэгт ажиллав

2026 онд Нийгмийн даатгалын ерөнхий хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийг нэгтгэн хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий Ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүнд ажиллав. Тус Ажлын хэсэг нь нийгмийн даатгалын тогтолцоог шинэчлэх, даатгуулагчийн эрх ашгийг хамгаалах, тэтгэврийн тогтолцооны тогтвортой байдлыг сайжруулах асуудлуудыг хэлэлцүүлэгт бэлтгэсэн.Ажлын хэсгийн хүрээнд тэтгэврийн тогтолцоог шинэчилж, нэгдүгээр давхарга — улсын төсвөөс санхүүжих суурь тэтгэвэр, хоёрдугаар давхарга — тэтгэврийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, гуравдугаар давхарга — хувийн нэмэлт тэтгэвэр гэсэн олон давхаргат тогтолцооны эрх зүйн үндсийг бүрдүүлж ажилласан.Шинэчлэлийн нэг гол өөрчлөлт нь өмнө олгогддоггүй байсан суурь тэтгэврийг улсын төсвөөс санхүүжүүлэн сар бүр олгох эрх зүйн зохицуулалтыг бий болгосон явдал юм. Ингэснээр ахмад настны тэтгэврийн орлогыг зөвхөн нийгмийн даатгалын сангаас хамаарахгүй болгож, улсын төсвөөс санхүүжих суурь орлогын нэмэлт баталгааг тэтгэврийн тогтолцоонд шинээр бүрдүүлсэн.

ХҮНИЙ ЭРХ, ЦЭРГИЙН АЛБА ХААГЧДЫН ЭРХИЙН БАТАЛГАА

2026 оны 05 дугаар сарын 29-ний өдөр С.Одонтуяа нарын 37 гишүүн Монгол Улсын Хүний эрхийн үндэсний комиссын тухай хуульд нэмэлт оруулах хуулийн төслийг өргөн мэдүүлсэн. Төсөл нь цэргийн алба хаагчдад хүний эрх, эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх чиглэлээр сургалт, соён гэгээрүүлэх үйл ажиллагааг тогтмол зохион байгуулах эрх зүйн үндсийг боловсронгуй болгоход чиглэсэн. Хуулийн төслийг Улсын Их Хурлын 2026 оны 06 дугаар сарын 26-ны өдрийн хаврын ээлжит чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар эцсийн хэлэлцүүлэгт оруулж баталсан бөгөөд “Төрийн мэдээлэл” эмхэтгэлийн 2026 оны 27 дугаарт нийтлэгдсэн. Ингэснээр Хүний эрхийн үндэсний комиссын чиг үүрэгт цэргийн алба хаагчдад хүний эрхийн сургалт зохион байгуулах эрх зүйн зохицуулалт нэмэгдсэн.

ХҮҮХЭД ХАМГААЛАЛ, ҮЕ ТЭНГИЙН ДЭЭРЭЛХЭЛТ

2026 оны 04 дүгээр сарын 14-ний өдөр УИХ-ын Хууль зүйн байнгын хороо хүний эрх, эрх чөлөөний баталгааг хангах хүрээнд үе тэнгийн дээрэлхэлтийн шалтгаан, нөхцөл, илрэлийн хэлбэр, хор уршгийг тодорхойлон үнэлж, урьдчилан сэргийлэх, таслан зогсоох чиглэлээр санал, дүгнэлт боловсруулах үүрэг бүхий Ажлын хэсгийг байгуулж, С.Одонтуяаг ахлагчаар томилсон.Ажлын хэсгийн хүрээнд асуудлыг зөвхөн гарсан зөрчилд хариу арга хэмжээ авах бус, сургууль, гэр бүл, эцэг эх, хүүхэд хамгааллын байгууллагуудын оролцоо, урьдчилан сэргийлэх тогтолцооны түвшинд авч үзэх чиглэлээр ажиллаж байна.

ГЭР БҮЛ, ХҮҮХЭД, ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ЭРХ ЗҮЙН ШИНЭЧЛЭЛ

Гэр бүлийн хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хууль, тогтоолын төслүүдийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх Ажлын хэсгийн дэд ахлагчаар ажилласан.2026 оны 01 дүгээр сарын 29-ний өдөр Ажлын хэсгийн гишүүд Шүүхийн ерөнхий зөвлөлд ажиллаж, гэр бүлийн маргааныг шүүхээр шийдвэрлэх практик, хүүхдийн эрх ашиг, гэр бүлийн маргаан шийдвэрлэх ажиллагааны онцлог болон хуулийн төсөлд тусгах шаардлагатай асуудлаар санал авсан. Хуулийн төсөл 2026 оны хаврын чуулганаар эцсийн хэлэлцүүлгийн шатанд орсон.

Гэр бүлийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын Ажлын хэсэгт ажиллав

Улсын Их Хурлын даргын 2026 оны 01 дүгээр сарын 14-ний өдрийн захирамжаар байгуулагдсан Гэр бүлийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүдийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүнд ажиллав. Тус Ажлын хэсэг нь гэрлэх, гэрлэлт дуусгавар болох, гэр бүлийн гишүүдийн эрх, үүрэг, хүүхдийн эрх, тэжээн тэтгэх, асран хамгаалах, хүүхэд үрчлэх зэрэг гэр бүлийн харилцааны эрх зүйн зохицуулалтыг боловсронгуй болгох чиглэлээр ажилласан.

Эрүүл мэндийн салбарын эрх зүйн шинэчлэлд ажиллав

С.Одонтуяа УИХ-ын гишүүн Д.Ганмаа нарын хамт эрүүл мэндийн салбарын эрх зүйн орчныг шинэчлэх хүрээнд Эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээний тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөл боловсруулах, хэлэлцүүлэгт бэлтгэх ажилд оролцов. Уг хуулийн төслийг 2026 оны 05 дугаар сарын 29-ний өдөр Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлсэн.Хуулийн төслөөр эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээний тогтолцоог хүн төвтэй, шатлал хоорондын уялдаа холбоо сайтай, тусламж үйлчилгээний тасралтгүй байдлыг хангасан хэлбэрээр шинэчлэх, анхан шатны тусламж үйлчилгээний чиг үүргийг бэхжүүлэх, хоёр болон гуравдугаар шатлалын байгууллагын чиг үүргийг тодорхой болгох, эмнэлгийн байгууллагын засаглал, хариуцлагыг сайжруулах, үр дүн болон гүйцэтгэлд суурилсан санхүүжилтийн тогтолцоог хөгжүүлэхийг зорьсон.

ДҮГНЭЛТ

2024 оны 07 дугаар сараас 2026 оны 09 дүгээр сар хүртэлх тайлант хугацаанд Засгийн газрын гишүүн болон Улсын Их Хурлын гишүүний хувиар байгаль орчны салбарын эрх зүйн шинэчлэл, уур амьсгалын өөрчлөлтийн хууль, байгаль орчны нөлөөллийн үнэлгээ, агаарын бохирдол, усны нөөц, говийн усан хангамж, ойжуулалт, байгаль орчны хяналт-шинжилгээ, COP17 бага хурлын бэлтгэл, хүний эрх, гэр бүл, хүүхэд хамгаалал, үе тэнгийн дээрэлхэлттэй холбоотой бодлого, хууль тогтоомжийн ажилд оролцсон байна.

Тайлант хугацаанд С.Одонтуяа Улсын Их Хурлын гишүүний санаачилсан болон оролцсон эрх зүйн шинэчлэлүүдээс Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний тухай хуулийн нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хууль, Уур амьсгалын өөрчлөлтийн тухай анхдагч хууль, мөн цэргийн алба хаагчдын хүний эрхийн боловсрол, хүний эрхийн зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тогтолцоог бэхжүүлсэн Монгол Улсын Хүний эрхийн үндэсний комиссын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хууль батлагдан хэрэгжих эрх зүйн үндэс бүрдсэн.